Erohusat erenomáš siiddu «MobileDiff/266996» veršuvnnaid gaskkas

Bohtta: Lasihii oaiviliskkadeami
(File -->)
(Bohtta: Lasihii oaiviliskkadeami)
{{WPiskkadeapmi}}
{{SDG}}
[[Fiila:Sami languages large 2.png|350px|right|thumb|Sámegielaid guovllut
9. [[darjjesámegiella]]]]
 
'''Sámegielat ''' leat gielat maid [[sámit]] hállet. Sámegielat gullet [[Urálalaš gielat|urálalaš gielaid]] [[Suopmelaš-ugralaš gielat|suopmelaš-ugralaš gielaide]]. Sámegielat eat gula [[Nuortamearasuopmelaš gielat|nuortamearasuopmelaš gielaide]] degomat [[suomagiella]] ja [[esttegiella]], mat leat sámegielaid gáidan fuolkegielat.
 
[[Davvisámegiella|Davvisámegiela]] ja [[anárašgiella|anárašgiela]] gaska leat 8 isoglossa dahjege gielalaš ráji, mat juhket sámegielaid oarje- ja nuortasápmelaš gielaide.
 
===Dilli Suomas===
Bealli Suoma 9 350 sámis <ref>{{Neahttagáldu | Čujuhus= http://www.samediggi.fi/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=8&Itemid=20 | Namma = Saamelaisten lukumäärä vuoden 2007 Saamelaiskäräjävaaleissa | Čálli= | Vuorkáhápmi= | Lassidiehtu= | Bargu= | Beaivemearri= | Olggosaddinbáiki= | Olggosaddi= Sámediggi ja Väestörekisterikeskus |Referánsabeaivi= cuoŋománu 24. 2009| Giella = ([[suomagiella|suomagillii]])}}</ref> máhtet sámegiela. Suomas hállojuvvo [[davvisámegiella]], [[anárašgiella]] ja [[nuortalašgiella]], main anárašgiella dušše Suomas. Buoremus dilli lea davvisámegielain, mii ii leat seamma áitatvuloš go eará sámegielat. Anárašgiela dilli lea vehá buoret go nuortalašgiela, dan dihte go anárašgielat giellabiessi doaibma lea joatkašuvvan guhkit áiggi. Suomas sámiid ruoktoguovllus ássi sámiin lea leamaš riekti geavahit sámegiela virgolbmuiguin jagi [[1992]] rájes, muhto virgeolbmuin ii gáibiduvvo sámegielmáhttu baicce geavahuvvo jorgaleaddjit ja dulkat.<ref name="Venäjän saamenkieliset katoavat nopeasti">[http://www.hs.fi/verkkolehti/ulkomaat/artikkeli/1135238287447?ref=lk_dl_2 Venäjän saamenkieliset katoavat nopeasti] HS Digilehti 2.8.2008</ref>
 
Suoma sámiid ruovttoguovllus([[Ohcejohka|Ohcejoga]], [[Anár]]a ja [[Eanodat|Eanodaga]] gielddat ja [[Soađegilli|Soađegili]] gieldda davvioassi) mánáin lea riekti lohkat vuođđoskuvllas ja logahagas sámegiela eatnigiellan, válljaávnnasin dahje eaktodáhtolaččat. Dasa lassin giella oahppahuvvo maid ruovttoguovllu olggobealde [[Oulu]]s, [[Roavvenjárga|Roavvenjárggas]] ja Soađegili girkogilis. Sámegiela lea vejolaš čállit studeantadutkosis eatnigiellan. Vuosttas háve dát dáhpáhuvai jagis [[1994]].
 
Sámit leat ain juo guovttegiellagat, mii dárkkuha dan, ahte sii hállet sámegiela lassin riikkaid váldogiela. Suomas skuvllain oahpahuvvo davvisámegiela lassin maid anáraš- ja nuortalašgillii, vaikke eanas oahpahusas lea davvisámegillii. Sámegielat oahpahusa birrasis leat Suomas sullii 500 oahppi, geain 150 oččot oahpahusa (davvi-, anár- dahje nuorta-)sámegillii.<ref name="peda">http://www.peda.net/veraja/saame/saamelaisuus peda.net</ref> Váldooassi oahpahusas dáhpáhuvvá 1–6-luohkáin.
Ja æla toalvu miij kivsedossan, <br>
poits pææste miij pa´ast, <br>
tälle tuust li väldekodde ja vuöime ja kudne nuvvohadna.<ref name="samimuseum.fi">{{Neahttagáldu | Čálli= Morottaja, Matti | Namma = Kirjoitustavat | Čujuhus= http://www.samimuseum.fi/anaras/kieli/ortografiat.html | Beaivemearri= 2006 | Olggosaddi= Siida | Referánsabeaivi= 18.6.2013 | Giella = {{fi}}}}</ref><br>
<br>
 
'''(E. W. Borg, jagis 1857)'''<br>
nuutkuo miiuv addagas addelep mii welguliidim. <br>
Ja elä tualwu mii kiusadossan mutto päästeh mii paast. <br>
Talle Tuu li wäldekodde ja wuöime ja kudne, nuuvhannawuodast.<ref>{{Neahttagáldu | Čálliname= Morottaja, Matti | Namma = Kirjoitustavat | Čujuhus= http://www."samimuseum.fi"/anaras/kieli/ortografiat.html | Beaivemearri= 2006 | Olggosaddi= Siida | Referánsabeaivi= 18.6.2013 | Giella = {{fi}}}}</ref><br>
<br>
 
'''(Lauri Itkonen, 1902)'''<br>
nuutko mijuv addagas addelep toid, keäh lee mi vuästárikkom. <br>
Ja ele jođeet mii kivsadasan. Mut peesti paast. <br>
Tastko tuu lii väldikodde ja vyeimi ja kunnee nuuvhannaavuođast.<ref>{{Neahttagáldu | Čálliname= Morottaja, Matti | Namma = Kirjoitustavat | Čujuhus= http://www."samimuseum.fi"/anaras/kieli/ortografiat.html | Beaivemearri= 2006 | Olggosaddi= Siida | Referánsabeaivi= 18.6.2013 | Giella = {{fi}}}}</ref><br>
 
<br>
mut peesti mii paast. <br>
Tastko tust lii väldikodde já vyeimi já kunnee nuvâhánnáá. <br>
Aamen.<ref>{{Neahttagáldu | Čálli= | Namma = Pääihi Sivnedem | Čujuhus= http://www.evl.fi/kirkkokasikirja/isaam/toim/117_paaihi_sivnedem.pdf | Beaivemearri= | Olggosaddi= Suoma evaŋgela-luteralaš girku | Referánsabeaivi= 18.6.2013 | Giella = {{smn}}}}</ref><br>
 
===[[Davvisámegiella|Davvisámegillii]]===
Mutto bæste min bahast erit.<br>
Dastgo du læ rika ja fabmo ja gudne agalaśvutti.<br>
Amen.<ref>{{Girjegáldu | Čálli= | Namma = Min Hærramek ja Bæstamek Jesus Kristus Ođđa Testamenta| Jahki = 1910 | Bihttá = Mat. 6:9-13| Siidu = 13-14 | Lassidiehtu = | Olggosaddinbáiki = Kristianiast[ad] | Olggosaddi = | Dovdolohku = | Lohkanbeaivvi = 18.06.2013}}</ref><br>
 
'''(dálá veršiuvnnat)'''<br>
muhto beastte min bahás eret.<br>
Dasgo du riika ja fápmu ja gudni agálasvuhtii.<br>
Amen.<ref name="calliidlagadus.org">{{Neahttagáldu | Čálli= | Namma = Risttalašvuohta| Čujuhus= http://www.calliidlagadus.org/egirjjit/Ovttas1/files/assets/downloads/page0064.pdf | Beaivemearri= | Olggosaddi= ČálliidLágádus | Referánsabeaivi= 17.6.2013}}</ref><br>
<br><br>
 
Áhččámet, don guhte leat almmis.<br>
muhto beastte min bahás eret. <br>
Dasgo du lea riika ja fápmu ja gudni agálašvuhtii. <br>
Amen.<ref>{{Neahttagáldu | Čálliname= | Namma = Risttalašvuohta| Čujuhus= http://www."calliidlagadus.org"/egirjjit/Ovttas1/files/assets/downloads/page0064.pdf | Beaivemearri= | Olggosaddi= ČálliidLágádus | Referánsabeaivi= 17.6.2013}}</ref>,<ref>{{Neahttagáldu | Čálli= | Namma = Evangelium Matteusa mielde - Mat.6:9-13| Čujuhus= http://www.bibel.no/Nettbibelen?query=SyXGjvFYqNIZbs4N/mRmrQTlowLox73W2DMD7jNthmC1XUzStyf1GvUmmNiYDrgx | Beaivemearri= 2013 | Olggosaddi= bibel.no | Referánsabeaivi= 18.06.2013}}</ref>
 
===[[Julevsámegiella|Julevsámegillii]]===
1 664

edits